PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TRÍ TUỆ NHÂN TẠO THEO QUYẾT ĐỊNH 1528/QĐ-TTg: “CHÌA KHÓA VÀNG” ĐỘT PHÁ NĂNG SUẤT CHO DOANH NGHIỆP VÀ CƠ SỞ CÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN

Ngày 11 tháng 8 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 1528/QĐ-TTg phê duyệt “Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo (AI) đến năm 2030, định hướng đến năm 2035”. Đây được xem là một bước đi chiến lược, cấp bách nhằm kiến tạo lực lượng lao động số chất lượng cao, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 – 2030. Đối với Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công, quyết định này mở ra không gian hành động then chốt: đưa AI từ phòng thí nghiệm và giảng đường đại học bước thẳng vào dây chuyền sản xuất, đời sống kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Tại Quyết định số 1528/QĐ-TTg đã định vị rõ nét phát triển nhân lực AI theo mô hình 3 tầng toàn diện. Tầng phổ cập: Trang bị kiến thức, kỹ năng AI an toàn cho toàn dân và người lao động. Tầng ứng dụng ($X+AI$): Đào tạo nhân lực các ngành, nghề biết tích hợp AI để tối ưu hóa quy trình làm việc. Tầng chuyên sâu: Đào tạo chuyên gia, kỹ sư nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi.

Theo lộ trình đến năm 2030, Chương trình đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng AI cơ bản cho ít nhất 10 triệu lao động, đào tạo chuyển đổi và bồi dưỡng nâng cao tối thiểu 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên ứng dụng AI, cùng với đó là mạng lưới các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm hiện đại trên toàn quốc.

Điểm đặc biệt nổi bật trong Quyết định 1528/QĐ-TTg là chủ trương gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước – Viện, trường – Doanh nghiệp, đặc biệt là nhiệm vụ ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh tiếp cận học liệu số, chuyên gia tư vấn và công cụ đánh giá năng lực AI.

Tại địa bàn hoạt động của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công, đa số các đối tượng thụ hưởng là DNNVV, hợp tác xã và cơ sở công nghiệp nông thôn. Thực tế cho thấy: Thứ nhất là rào cản nhận thức thì không ít đơn vị vẫn xem AI là công nghệ xa xỉ của các tập đoàn công nghệ lớn. Thứ 2 là nguy cơ tụt hậu và thay thế. Tự động hóa và AI đang đặt ra thách thức lớn đối với lực lượng lao động phổ thông, đòi hỏi cấp bách phải đào tạo lại và nâng cao kỹ năng (upskilling/reskilling). Thứ ba là bài toán chi phí và giải pháp. Các cơ sở sản xuất thiếu trầm trọng chuyên gia dẫn đường, thiếu dữ liệu chuẩn hóa và chưa biết cách áp dụng các công cụ AI sẵn có vào quản lý kho bãi, dự báo thị trường, kiểm tra chất lượng sản phẩm hay quảng bá sản phẩm OCOP.

Chính vì vậy, nhiệm vụ của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công không chỉ là khuyến khích đổi mới công nghệ đơn thuần, mà phải trở thành cầu nối đưa năng lực AI chuyển hóa thành năng suất lao động thực tế.

Bám sát các nhóm nhiệm vụ, giải pháp tại Quyết định 1528/QĐ-TTg cùng định hướng chỉ đạo của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công xác định 4 trọng tâm hành động giai đoạn 2026 – 2030:

Phổ cập và đào tạo thực chiến kỹ năng AI cho người lao động cơ sở:

– Phối hợp triển khai các chương trình phổ cập kỹ năng số và ứng dụng AI thông qua hệ thống học liệu mở và nền tảng Bình dân học vụ số.

– Tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn, cầm tay chỉ việc dành riêng cho cán bộ quản lý, công nhân kỹ thuật tại các hợp tác xã và cơ sở công nghiệp nông thôn về: ứng dụng AI trong quản lý đơn hàng, marketing tự động, tối ưu hóa năng lượng và kiểm soát lỗi quy trình.
Đẩy mạnh mô hình hợp tác “X + AI” và chuyển giao công nghệ:

– Đóng vai trò hạt nhân kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ với các cơ sở sản xuất địa phương nhằm giải quyết các “bài toán thực tiễn”.

– Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng các giải pháp AI chi phí thấp (low-cost AI tools) trong đóng gói bao bì thông minh, truy xuất nguồn gốc và tự động hóa công đoạn chế biến nông sản, tiểu thủ công nghiệp.

Tư vấn, xây dựng văn hóa ứng dụng AI an toàn và có trách nhiệm:

– Hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ các quy định về bảo mật dữ liệu, an toàn an ninh mạng và tính minh bạch khi ứng dụng các mô hình AI theo đúng chuẩn mực của Quyết định 1528/QĐ-TTg .

– Hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu nội bộ phục vụ số hóa cho các làng nghề, chuỗi giá trị hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Lồng ghép cơ chế khuyến công với đổi mới sáng tạo:

– Tham mưu lồng ghép kinh phí khuyến công hàng năm để hỗ trợ chi phí tư vấn giải pháp công nghệ số và ứng dụng AI cho các cơ sở sản xuất kinh doanh có tiềm năng tăng trưởng.

– Nghiên cứu, vận dụng các cơ chế hỗ trợ đào tạo lại lao động chịu tác động bởi chuyển đổi số và tự động hóa trên địa bàn.

Như vậy Quyết định số 1528/QĐ-TTg không chỉ là một văn bản quy hoạch nhân lực tầm vĩ mô, mà thực sự là một “kim chỉ nam” hành động cho các đơn vị làm công tác khoa học công nghệ và khuyến công ở tuyến đầu .

Trí tuệ nhân tạo sẽ chỉ phát huy tối đa sức mạnh khi được đưa vào từng xưởng sản xuất, từng mô hình kinh tế tập thể, hỗ trợ từng người lao động gia tăng giá trị sản phẩm. Tập thể cán bộ, viên chức Phòng Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùng Trung tâm cam kết luôn đồng hành, chủ động và sáng tạo để đưa các mục tiêu của Chương trình quốc gia sớm hiện thực hóa, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế số và công nghiệp hóa, hiện đại hóa của địa phương.

Thực hiện: Hiển Bùi – Phòng KHCN&ĐMST