Thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong cơ sở công nghiệp nông thôn: Từ nhận thức đến hành động

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang lan tỏa mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là công nghệ xa lạ mà đang dần trở thành công cụ thiết yếu hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, tại các cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền công nghiệp Việt Nam – việc ứng dụng AI vẫn còn gặp nhiều rào cản. Từ thực trạng này, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp đồng bộ và sự đồng hành tích cực của các cơ quan hỗ trợ, đặc biệt là các đơn vị thuộc Bộ Công Thương.

Thực trạng ứng dụng AI trong cơ sở công nghiệp nông thôn

Theo khảo sát sơ bộ tại một số tỉnh/thành phố, hiện nay phần lớn cơ sở CNNT vẫn đang vận hành theo mô hình truyền thống, dựa vào kinh nghiệm thủ công, máy móc đơn lẻ, thiếu hệ thống số hóa. Việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến, đặc biệt là AI, còn rất hạn chế do những nguyên nhân chính sau:

• Thiếu nhận thức và thông tin: Nhiều chủ cơ sở chưa hiểu rõ về lợi ích cụ thể của AI và cách thức ứng dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Thiếu nguồn nhân lực chất lượng: Đội ngũ kỹ thuật tại các cơ sở CNNT chưa được đào tạo bài bản để khai thác và vận hành các giải pháp AI.
• Khó khăn về chi phí đầu tư ban đầu: AI thường đi kèm với yêu cầu đầu tư phần cứng, phần mềm và tư vấn kỹ thuật – là thách thức với các đơn vị quy mô nhỏ.
• Thiếu mô hình mẫu và định hướng rõ ràng: Việc triển khai AI tại khu vực nông thôn còn rời rạc, thiếu minh chứng thành công cụ thể để nhân rộng.

Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI hiệu quả trong cơ sở CNNT

Để AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho các cơ sở CNNT, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp:

1. Nâng cao nhận thức và đào tạo nhân lực
   • Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số, công nghệ AI phù hợp với từng ngành nghề nông thôn.
   • Hình thành đội ngũ chuyên gia, tư vấn viên có thể “nói ngôn ngữ của doanh nghiệp” để phổ biến công nghệ dễ hiểu, dễ ứng dụng.
2. Xây dựng mô hình điểm ứng dụng AI tại cơ sở CNNT
   • Lựa chọn một số ngành có tiềm năng (như chế biến thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, dệt may…) để thử nghiệm các giải pháp AI như giám sát chất lượng, dự báo sản lượng, phân tích dữ liệu bán hàng, quản lý bảo trì thiết bị, marketing và truyền thông giúp thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm.

1. Tích hợp AI vào các đề án khuyến công
   • Hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để lồng ghép giải pháp AI trong các đề án khuyến công quốc gia hoặc địa phương, nhất là tại các cụm công nghiệp nông thôn.
2. Kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo công nghiệp
   • Hợp tác với các startup, doanh nghiệp công nghệ trong nước để phát triển các giải pháp AI “may đo” cho cơ sở CNNT – chi phí thấp, dễ vận hành, bảo trì.

Vai trò đồng hành của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu ứng dụng AI trong khu vực CNNT, trong thời gian qua cũng như định hướng trong giai đoạn 2026-2030, năm 2025 Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công trực thuộc Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công – Bộ Công Thương triển khai nhiều hoạt động thiết thực như:

• Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo chuyên đề về AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp nông thôn.
• Phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ để chuyển giao giải pháp AI phù hợp cho các cơ sở CNNT.
• Xây dựng nền tảng tư vấn trực tuyến, hỗ trợ các cơ sở CNNT tiếp cận công nghệ, nhận tư vấn miễn phí về lộ trình chuyển đổi số và ứng dụng AI.
• Triển khai các mô hình trình diễn sử dụng AI trong khâu quản lý sản xuất – như nhận diện lỗi sản phẩm, giám sát môi trường sản xuất, dự báo bảo trì thiết bị tại một số cơ sở ở vùng sâu, vùng xa.

• Đề xuất lồng ghép AI vào các đề án, nhiệm vụ khuyến công năm 2026–2030, hướng tới mục tiêu hình thành các cụm CNNT thông minh, thân thiện môi trường và có năng lực cạnh tranh cao.

Kết luận

Việc đưa AI vào các cơ sở công nghiệp nông thôn là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả sản xuất, tiết kiệm chi phí và từng bước hiện đại hóa khu vực nông thôn. Tuy nhiên, điều này chỉ có thể đạt được khi có sự vào cuộc đồng bộ từ cả phía nhà nước, cơ sở sản xuất và các đơn vị công nghệ. Với vai trò là đầu mối hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công cam kết tiếp tục đồng hành, kết nối và hỗ trợ toàn diện để đưa công nghệ AI trở thành động lực phát triển bền vững cho công nghiệp nông thôn Việt Nam.

                                                                                                              Thực hiện: Hiển Bùi

                                                                                                Ảnh: Sưu tầm